donderdag 11 februari 2016

Een bezield leven.

De laatste dagen heb ik het prachtige boek van Ron Suskind gelezen getiteld Life, Anmimated.



Ik heb het vorig jaar al gekocht omdat dit interview van hem zag. Daarin vertelt Suskind, journalist en schrijver, over zijn zoon Owen. Owen is 3 jaar oud als hij verandert van een gewone peuter in een  onbereikbaar kind. Hij verliest zijn spraak en het contact met de wereld. Zijn wanhopige ouders gaan op zoek naar antwoorden en hulp en langzaam wordt duidelijk dat Owen autistisch is geworden. Om hem te helpen vormen zijn ouders een team van specialisten om hem heen en zijn moeder begint met FloorPlay, een speltherapie ontworpen door de Amerikaan Stanley Greenspan.
Het zet in het begin maar weinig zoden aan de dijk. Owen blijft onbereikbaar en heeft alleen interesse in Disneyfilms. Die hebben een hypnotiserende aantrekkingskracht op hem.

Later blijkt dat Owen de films gebruikt om weer grip te krijgen op de taal en op zichzelf. Hij ziet zijn gevoelsleven in de films weerspiegeld. Maar het duurt een lange tijd voordat zijn ouders dat kunnen ontdekken. Een doorbraak volgt wanneer zijn vader op een avond via een handpop genaamd Iago, de papagaai uit de film Alladin, met Owen gaat praten. Er volgt een magisch moment: Owen praat terug. Zijn ouders hebben de sleutel gevonden en gaan met Owen communiceren in Disneytaal: ze gebruiken dialogen uit de 15 films die ze inmiddels allemaal door-en-door kennen.
En dan ontvouwt zich een parallelle wereld met een ongekende diepgang, waarin blijkt dat Owen de films keer op keer opnieuw interpreteert en er steun aan ontleend, al naar gelang zijn ervaringen in de buitenwereld.

tekening van Owen
Als hij ouder wordt begint Owen zich ook op een andere manier te uiten: door te tekenen. Allemaal karakters uit de films waar hij zo van houdt. En dan niet te helden, maar de figuren die een bijrol hebben, zoals Jiminy de krekel (Dombo), Sebastiaan de krab (de kleine zeemeermin) en Merlijn de tovenaar. Hij stelt zich tot doel om deze sidekicks te beschermen. Want zij geven de held contrast. Door deze te steunen of tegen te werken, door heimelijke verlangens en angsten te belichamen. Het is een prachtige parallel voor zijn leven, waarin hij niet zoals andere kinderen kan gloreren, maar waarin hij voor het contrast zorgt.
Maar de films zorgen voor meer. Zo leert Owen zichzelf lezen door de credits aan het einde van de films steeds opnieuw af te spelen.

Het praten in filmdialogen evolueert. Als hij moeilijkheden heeft op school worden de figuren op een andere manier ingezet: Owen wordt gevraagd om een personage in gedachten te nemen om een kind zoals hij te helpen. Hij kiest voor de tovenaar Merlijn.
Merlijn. Door Owen getekend.

En zo is hij in staat om steeds weer nieuwe stappen te zetten en moeilijkheden te overwinnen. Want het is niet altijd makkelijk voor hem. Onderwijs volgen blijft lastig. Hij kan niet blijven op een school voor speciaal onderwijs en wordt op een andere maandenlang geïntimideerd door leerlingen die zeggen dat zij het huis van zijn ouders zullen platbranden. Het duurt lang voordat hij over dit trauma heen komt.
Nadat zijn moeder hem 2 jaar lang thuisonderwijs heeft gegeven is hij klaar voor een volgende middelbare school. Uiteindelijk gaat hij naar een speciaal college, waar hij een Disneyclub start. Hij wordt verliefd en dat is aanleiding om weer een stap verder de wereld in te zetten. Of, in de taal van Owen: om de brug te vinden die achter hem was ingestort toen hij 3 jaar was en te ontdekken dat hij inmiddels gerestaureerd is.

Het verhaal van Owen en zijn familie is beschreven in rijke bewoordingen en bijzonder inspirerend. Het gaat zeker niet alleen over een autistisch kind. Het verhaal is veel universeler: hoe vind je je weg in de wereld? Owen doet dat op zijn eigen unieke manier. De vorm is fascinerend maar het proces is niet uniek. Dat heet gewoon opgroeien. The same but different, zoals zijn vader een paar keer herhaald. 


Inmiddels is er een documentaire gemaakt van het boek. Ik hoop dat hij wordt aangekocht door een Nederlandse omroep.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten